Maandag 27 januari hebben we ons lustrum jaar feestelijk in de Bibliotheek van Goes kunnen aftrappen met een Verkiezingsdialoog. Als voorbereiding op de Tweede Kamer verkiezingen wordt menig discussie en debat gevoerd. Zo’n 40 deelnemers gingen in op de uitnodiging van René Verhulst om aan de hand van 7 verschillende thema’s in dialoog te gaan en zo inspiratie op te doen om tot een gedegen keuze te komen in het stemhokje. Het werd een boeiende avond met een interessant divers publiek. De deelnemers konden in twee rondes kiezen voor een thema, waarbij ze onder begeleiding van dialooggespreksleiders kennis maakten met de verschillende perspectieven. Ter herinnering aan deze bijzondere ontmoeting hebben we de gespreksleiders gevraagd de inzichten van hun dialoog samen te vatten om ze met jullie te delen.
Rijna Witte begeleidde het thema ‘Zorg: Goed voor elkaar!’
Een mooie mix van deelnemers met diverse achtergronden namen deel aan deze dialoogtafel: zorgvrager – zorgaanbieder, vanuit de politiek, ouderen en jongeren. We waren met elkaar in gesprek als mede-burgers met hart voor de Zorg. De harten getekend op het tafelkleed waren de stille getuigen van de inspirerende en leerzame ontmoetingen.
Naar elkaar luisteren, aandacht voor elkaar, verbinding, menselijke maat, alertheid, nieuwsgierigheid naar de ander/het andere en vertrouwen waren woorden die meerdere keren terugkwamen tijdens de gesprekken en in de evaluaties. Wet en regelgeving werken verstikkend voor zorgverlener en zorgvrager. Voorstel van één van de deelnemers ‘Regelgeving weg, opnieuw beginnen dat creëert heel veel enthousiasme => “Radicale vernieuwing”. Nog een prachtige opmerking naar aanleiding van teveel betutteling en regeltjes: ‘…..van georganiseerd wantrouwen naar georganiseerd vertrouwen’. ‘Ik wil op onderzoek naar de zorgstandpunten bij een paar partijen’ is een actiepunt van een deelnemer. Laten we ook oog hebben voor ‘de ‘positieve kleur van de zorginspanning’ in plaats van steeds op fouten te focussen of naar anderen te wijzen. Tips voor de organisatie: dit soort dialogen vaker organiseren en graag langere dialoogsessies.
Karin Bustraan begeleidde het thema ‘Werk, broodnodig?’
Wat me voornamelijk opviel waarom mensen aan tafel zaten was dat ze wilden leren van de dialoog als gespreksvorm en dit ook weer meenemen in hun werk of andere situaties. En dan ook met namen in de politiek. Hoe mooi is dat?!
Er waren diverse invalshoeken met betrekking tot dit thema en de conclusie was dan ook dat er verschillende behoeftes zijn ten aanzien van werk. De kunst is om daarop aan te sluiten en te faciliteren. Er was veel herkenning, ondanks de verschillende invalshoeken. De rode draad was dat het gaat om je talenten te ontwikkelen, deze in te zetten in je werk en te blijven leren. Vrijheid/ruimte om te ontdekken wat je talenten zijn en vertrouwen krijgen om ze ook in te zetten. Dit alles geeft voldoening. Het onderwijs aan laten sluiten aan de behoefte aan werk. Praktijkervaring is heel belangrijk. Zorg voor een gedeelde verantwoordelijkheid, vertrouwen geven/delegeren en veel minder regulering.
De deelnemers hadden graag langer met elkaar in gesprek gewild.
Rian de Jonge nam de groep mee in een dialoog over het thema ‘Leefbare Economie’
In de eerste ronde spraken we over wat het thema met jou doet en welke inzichten het je oplevert voor de politieke keuze. De opbrengst van de eerste ronde was:
- Genoeg = genoeg
- winst is niet altijd in geld uit te drukken
- gezonde balans tussen goed inkomen & winst voor het bedrijf
- volg je hart
Tijdens de tweede ronde spraken we over het thema in relatie het landsbestuur. Het werd een uiteenlopend gesprek van solidariteit, vrijheid in keuzes en politiek is net als kinderen opvoeden. De inzichten die de deelnemers mee naar huis namen waren:
- we willen weer idealisten met een visie en een verhaal, die we willen volgen
- de overheid mag wat meer vertrouwen hebben en geven, minder regels en wetgeving
- daartegenover staat dat wij 'burgers' dan ook moeten accepteren dat het soms misgaat, fouten maken mag
- leefbare economie gaat ook over ruimte nemen en ruimte geven
- ondersteuning aan burgerinitiatieven, niet alleen financieel, maar ook door wet en regelgeving te versoepelen.
Met het thema ‘Grenzeloos gelukt’ ging Wilma Knulst in dialoog
en begeleidde twee mooie open gemêleerde tafels met politici, mensen uit het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en nog in opleiding. Mannen en vrouwen, jong en wat ouder. De verhalen waren heel persoonlijk en intiem (ervaringen) maar er waren ook ideeën om het politieke bestel maar gelijk te wijzigen (dromen mag in de dialoog). Het thema gaf in beginsel wat verwarring omdat mensen dachten dat het om geluk ging en de ‘t’ niet hadden gezien. Er was al snel een gedeeld gevoel dat de welvaart over iedereen in Europa en Nederland beter verdeeld kon worden omdat er genoeg van was. We kunnen in Nederland best dankbaar zijn voor het welzijn en de verworvenheden en de vrijheid. Zoveel mensen verlaten huis en haard (steken grenzen over) om veilig te zijn en een toekomst te hebben. Je open stellen voor anderen is een basis voor contact net als het onderzoeken van je eigen angsten en vooroordelen en over (je eigen) grenzen heenstappen. Een beetje aardig zijn voor jezelf en anderen kan helpen om anderen open tegemoet te kunnen treden. Dan sluit je mensen niet uit want iedereen heeft de behoeft om erbij te horen (door werk of meedoen in de maatschappij). Een verbindingen je op hartniveau en niet omdat je elkaars taal spreekt.
De huidige politiek zou meer met elkaar in dialoog moeten net als op deze avond en niet elkaar bestrijden en vliegen afvangen. Fatsoenlijk met elkaar omgaan zouden politici meer moeten uitdragen. Er zou meer diversiteit in besturen moeten zitten (vrouwen, jongeren, diverse culturele achtergronden etc. ) en meer organisch van onderop moeten komen (geen baantjes toespelen naar elkaar, ons kent ons). Meer inbreng uit diverse groepen. Begin klein bij jezelf of je gezin en draag het uit om de wereld mooier en diverser te maken en iedereen mee te kunnen laten doen (ook fysiek toegankelijk). En blijf vasthouden aan je droom ook als je de politiek ingaat.
De mensen aan tafel waren enthousiast over de dialoog en over de persoonlijke verhalen die gedeeld werden. “Je bent eerst vreemden voor elkaar en je komt snel tot echt contact”. “Je leert groter kijken en denken door de verhalen aan een dialoogtafel”. “Er is grote bereidheid naar elkaar te luisteren”. Beter dan de debatten in de politiek en op de TV!
Anezka van de Weg had een boeiend gesprek over het thema ‘Onwijs Onderwijs’
met deelnemers uit de politiek, het onderwijs, bedrijfsleven, de zorg en jeugdhulpverlening, maar bovenal was ieder ook ervaringsdeskundige van onderwijs als belangrijk maatschappelijk instrument voor burgers, jong en oud.
Uit de persoonlijke verhalen werd al snel duidelijk dat onderwijs niet ophoudt bij de klas en het onderwijzen (als werkwoord) niet alleen een taak is van de onderwijzer. Prachtige voorbeelden werden gedeeld, zoals over de leraar, die voor het leven zijn klas wist te inspireren door letterlijk naar buiten te gaan voor een bijzondere les biologie. Of de snelle leerling, die in een grote drukke klas inspringt om een klasgenoot te helpen in overleg met zijn leraar. De relatie en persoonlijke aandacht blijken belangrijke succesfactoren te zijn. Het streven is om ieder kansen te bieden om zich te kunnen ontwikkelen als individu in onze samenleving. Hierbij is het belangrijk om ze de mogelijkheid te bieden om “met je eigen kop tegen je eigen muur te lopen” (dus niet te betuttelend). Fouten maken mag, ontdekken van je unieke competenties… het is vallen en opstaan, maar houd ook rekening met de arbeidsmarktkansen! Leid op tot zelfstandigheid, tot volwaardig burger en blijf aansluiting zoeken, ook na een valse start. Elk onderwijs moet speciaal onderwijs zijn: toegesneden op zowel de docent als de leerlingen, waarbij ze samen de kloof overbruggen van een leeromgeving naar de leef/werkomgeving, waarbij mensen leren samen zelfstandig te zijn in alle levensfasen vanuit betrokkenheid en passie om elkaars wederzijdse nieuwsgierigheid te blijven prikkelen. Om dit slimmer / efficiënter en meer vraag gestuurd te ontwikkelen kan geleerd worden van het bedrijfsleven: combineer met digitale leervormen en doorbreek de administratieve rompslomp, ga met externe audits elkaars kwaliteit verbeteren door bij elkaar binnen te komen. Zo wordt het onderzoek een inspiratiebron en blijft de norm maatschappijconform.
Ons jaarthema ‘Durf jij….?’ werd door Karen Keukelaar begeleid.
Durf jij... is niet onderwerp gebonden, hetgeen het gemeleerde gezelschap qua werkervaring, leeftijd en levensfase in de eerste ronde uitnodigde om geheel gevoelsmatig te associëren bij deze 2 woorden, onderbouwd met persoonlijke ervaringen: durf ingrijpende persoonlijke beslissingen te nemen, durf grenzen te verleggen, concessies te doen naar anderen, durf je eigen pad te kiezen, durf los te laten, confrontaties aan te gaan, je te ontwikkelen, durf te leven. De groep werd enthousiast en voelde elkaars energie. Als we durven, als we samen willen doen, laten we dan ook kijken naar wat wijzelf voor het land kunnen doen, zodat de samenleving kan meebouwen aan het land en niet alleen Den Haag bepaalt. Vertaald naar de politiek betekenen deze waarden dat mensen écht gehoord willen worden, er meer vertrouwen en ruimte voor hen moet zijn om kwaliteiten en talenten te gebruiken. Dit vraagt van de overheid een meer open en positieve houding naar de samenleving, een overheid die het voorbeeld geeft en ernaar handelt.
De tweede groep droomde van een landsbestuur dat echt durft te luisteren naar mensen en contact te blijven houden, om maatschappelijke ontwikkelingen te kunnen volgen en begrijpen. Om de participatiemaatschappij te laten slagen is het voor politici nodig het land in te gaan, mee te draaien, te ervaren wat het effect is maatregelen; de ervaringsdeskundigen zitten immers op de werkvloer. Betrouwbaar zijn en nakomen wat je belooft. Een overheid die het lef heeft om eerlijk te zijn en open, ook over zaken die niet lukken. Falen hoort er nu eenmaal bij, dat doen we allemaal. Benoem het en neem actie. Een gedroomd landsbestuur durft meer mogelijkheden (minder en ruimere regels) te bieden aan burgers om meer initiatieven en eigen regie te nemen, stimuleert en werkt verder met positieve resultaten. Tips: dialoogtafels voor bestuurders, snel acteren als de situatie daarom vraagt, geef het goede voorbeeld, sta voor openheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid. Respecteer het volk en wees oprecht hun vertegenwoordiger.
Tot slot een tip voor ons, burgers: durf te gaan stemmen, wij zijn immers het volk dat gehoord wil worden door de vertegenwoordigers van het volk!
Frank Wolff pakte het thema ‘Waardige samenleving’ bij de kop.
Dit thema ontstond spontaan in de late namiddag van maandag 27 februari jl,, mede ingegeven door de verkiezingsdebatten op TV en Radio, waar normen & waarden veel ter sprake kwamen.
Het was weer bijzonder hoe een ieder op haar of zijn manier uiting gaf aan dit thema en hoe het begrip ‘waarde’ telkens weer aan bod kwam. Zoals: laat de ander in haar/zijn waarde ongeacht haar/zijn achtergrond (bijvoorbeeld religie, ras, kleur, geaardheid), want een ieder doet er toe en accepteer elkaar zonder grenzen.
Een waardige samenleving begint ook met eigenwaarde (wat vind je jezelf waard en durf je ook voor jezelf op te komen?) of probeer de ander op haar/zijn waarde te schatten (bijvoorbeeld: iemand in een rolstoel kan meer dan je wellicht op het eerste gezicht zou denken). Voor de een is het, dat je een ander gelukkig kunt maken door iemand gewoonweg te helpen, ook al is het met iets kleins. En wat klein begint, kan heel groot worden. Anderen koppelden waardig aan het begrip respectvol (is iets universeels) en fatsoenlijk en dat je ook dankbaarheid kunt voelen voor eenvoud (de basis of basale dingen).
Ook merkte een deelnemer op: waardigheid begint bij jezelf (variant op: verbeter de wereld en begin bij jezelf), namelijk je eigen intentie(s). Een andere mooie constatering was, dat waardigheid ook (positief) ‘besmettelijk’ kan zijn, dat wil zeggen dat het anderen inspireert. Dus mensen die waardig in het leven staan of hebben gestaan zijn vaak een voorbeeld voor anderen. In een waardige samenleving is juist ruimte om vanuit je hart te leven en de mens centraal te stellen: wat is goed voor ons en dan gaat het niet louter om rendement (bijvoorbeeld: is het wel betaalbaar?).
Een waardige samenleving betekent ook, dat we elkaar zoveel mogelijk zonder oordeel tegemoet kunnen treden. En dat je ook bewust tijd neemt om naar de ander te luisteren (je moet er wel open voor staan) en te ontdekken wat je eigen verwachtingen zijn. De volgende quote kwam eveneens voorbij: “Vraag niet wat uw land voor u kan doen, maar vraag wat u voor uw land kunt doen ” van John F. Kennedy, inaugurele rede, 29 januari in 1961. Anders gezegd wat kun je zelf doen of nog scherper, wat doe jij er zelf aan (pro-actief)?
Persoonlijke noot: Ik geef er de voorkeur aan te spreken van waarden & normen. Waarmee ik graag aansluit bij de deelnemers: volgens mij begint het met (kern)waarde(n) vast te stellen en daarna pas volgen de normen.
Van onze bestuurders/politici werd vooral verlangd, dat ze met elkaar in gesprek (dialoog) blijven. En om de vrijheid van meningsuiting te kunnen laten bestaan, moet er ook de moed zijn om te begrenzen. En tegelijkertijd pleitte een deelnemer voor minder regels vanuit de overheid en meer burgerinitiatief.